Nhắc đến Bắc Hà, nhiều người nhớ ngay chợ phiên chủ nhật và những món ăn đậm vị vùng cao. Nhưng ăn ở đây không nên nhìn như một “tour món đặc sản” cho có. Cái hay của Bắc Hà nằm ở cảm giác ngồi giữa chợ, nhìn người các dân tộc Tày, Nùng, H’Mông, Thái qua lại mua bán, rồi chọn một món nóng hổi để ăn cùng nhịp chợ.
Vì sao nên ghé
Bắc Hà là huyện vùng cao của Lào Cai, nơi có bản sắc văn hóa đậm nét và nhiều đặc sản riêng của Tây Bắc. Chợ phiên Bắc Hà lại là điểm gặp gỡ lớn của bà con địa phương, họp vào chủ nhật hàng tuần. Vì thế, chuyện ăn uống ở đây không chỉ là “ăn món gì”, mà còn là “ăn trong không khí nào”.
Những món được nhắc nhiều nhất ở Bắc Hà là thắng cố, phở chua và mèn mén. Ba món này đủ để vẽ ra một lát cắt rất rõ về ẩm thực địa phương: có món từ thịt, có món từ bột ngô, có món chua thanh dễ ăn, và món nào cũng gắn với nếp sinh hoạt của người vùng cao.
Ăn gì ở chợ phiên Bắc Hà
Thắng cố là món quen của người H’Mông, thường được nhắc đến như một phần không khí chợ phiên. Theo các nguồn tham khảo, thắng cố ở Bắc Hà được chế biến từ thịt bò, gia vị và rau thơm; một số cách ăn thường đi cùng bánh mì hoặc cơm. Món này hợp với người muốn thử vị đậm, ăn trong lúc chợ còn rộn ràng.
Phở chua lại là lựa chọn dễ “bắt vị” hơn với nhiều người. Đây là món đặc trưng của Bắc Hà, có sợi phở dai, nước dùng chua ngọt và nhiều loại topping. Có nguồn còn ghi phở chua thường ăn kèm thịt lợn, trứng và rau sống. Nếu muốn tìm một món vừa lạ vừa dễ ăn, phở chua là điểm nên thử trước.
Mèn mén là món truyền thống của người Tày, làm từ bột ngô hấp chín rồi ăn kèm với thịt hoặc rau. Món này mộc mạc, nhưng lại phản ánh rất rõ cách người vùng cao tận dụng nguyên liệu quen thuộc của mình. Ai thích trải nghiệm vị “đời sống” hơn là vị cầu kỳ, thường sẽ nhớ mèn mén lâu hơn những món khác.
Nếu muốn đi theo cách thực tế hơn, bạn có thể chọn món theo nhịp chợ: đến sớm để quan sát hàng quán lên dần, rồi chọn một món nóng ăn tại chỗ; hoặc đi chậm qua các khu mua bán nông sản, thổ cẩm, thủ công mỹ nghệ rồi mới dừng lại ăn. Cách này giúp bữa ăn gắn với trải nghiệm chợ, không tách rời khỏi không khí Bắc Hà.
Đi lúc nào
Thời điểm hợp lý nhất để ăn và trải nghiệm các món này là vào ngày chợ phiên chủ nhật. Ngoài ra, Bắc Hà còn được biết đến với vẻ đẹp cao nguyên trắng, hoa mận nở trắng các triền đồi và trong vườn nhà dân, nên nếu đi đúng mùa, cảm giác đi chợ còn đi cùng cảnh sắc rất riêng của vùng đất này.
Lưu ý nhỏ
Ẩm thực Bắc Hà có cái hay là mộc và đậm chất địa phương, nhưng mỗi người sẽ hợp một kiểu vị khác nhau. Nếu đi lần đầu, nên thử từng món với lượng vừa phải để cảm nhận rõ hương vị riêng của thắng cố, phở chua và mèn mén. Với chợ phiên, nên ưu tiên trải nghiệm thực tế, chọn món theo quầy hàng đang bán trong chợ và theo sức ăn của mình. Không cần cố “ăn hết” mới gọi là đi đủ.
